Kennisdeling - Werken met doelen in de revalidatie: kan het beter?

Werken met doelen in de revalidatie: kan het beter?


Zorgpraktijk en onderwijs ontmoeten elkaar in participatief actieonderzoek

Hoe kan de geriatrische revalidatiezorg nog beter werken met doelen? En welke handvatten hebben verpleegkundigen en verzorgenden om cliënten beter te betrekken bij hun revalidatie? Hogeschool InHolland-docent Anne Marie Vaalburg startte in 2019 met haar promotieonderzoek naar goalsetting.

Naast literatuuronderzoek doet ze onderzoek binnen drie verpleeghuizen die aangesloten zijn bij UNO-VUmc. Binnen de Leer- en innovatienetwerken aldaar gaan medewerkers en mbo- en hbo-stagiaires samen met de verbetermogelijkheden uit het literatuuronderzoek aan de slag. Robbert Gobbens is enerzijds betrokken bij het onderzoek als lector en copromotor, anderzijds is hij vanuit Zonnehuisgroep Amstelland betrokken bij de UNO-VUmc-themagroep Goede zorg voor revalidanten (Revalidatie).

Doelen met betekenis

Anne Marie startte in 2019 met het literatuuronderzoek, waarover ze in 2020 hoopt te publiceren. “Een van de bevindingen is dat doelen voor cliënten betekenis moeten hebben. Het moet bij wijze van spreken niet gaan over de verbetering van de tonus van de spieren, maar om dat wat de cliënt motiveert: ‘Als ik honderd meter kan lopen, kan ik mijn krantje op de hoek halen.’ Daarnaast is ook de voorbereiding op het proces van doelen stellen belangrijk. Welke zorgprofessional doet wat? En welke rol heeft de cliënt zelf bij de revalidatie?”

“Een van de bevindingen is dat doelen voor cliënten betekenis moeten hebben.“

Op de vraag hoe de verpleegkundige hierbij een rol kan spelen, kwam Anne Marie uit bij het raamwerk van Kirkevold. “Zij deelt het vak van revalidatieverpleegkundige op in vier functies. Drie daarvan komen tegemoet aan de cliëntbehoeftes. Zo heeft de verpleegkundige onder meer een integrerende functie. Zij kan bijvoorbeeld oefeningen van fysio- en ergotherapeut integreren in het dagelijks wassen en aankleden. Omgekeerd kan zij – omdat zij de cliënt goed kent – de fysio- en ergotherapeuten informeren, zodat hun oefeningen nog beter aansluiten.”

Gezamenlijke set van doelen

Om de revalidatie en de rol van de revalidatieverpleegkundige naar een nog hoger plan te tillen, vond Anne Marie in de literatuur verschillende randvoorwaarden: “De multidisciplinaire samenwerking is bijvoorbeeld gebaat bij een gezamenlijke set van doelen. Dit schept ook duidelijkheid voor de cliënt. De kracht van de multidisciplinaire samenwerking – veel expertise in één team – kan namelijk ook verwarrend werken voor cliënten. Wie doet wat? En aan wie kun je wat vragen? Instrumenten als doelenboekjes, -whiteboards en inzage in het zorgplan helpen bij die duidelijkheid.”

Een goed ingerichte afdeling is een andere voorwaarde. “Zit de fysio-oefenzaal niet in de kelder maar midden op de afdeling, dan kun je als verpleegkundige met de cliënt meelopen.” Een belangrijke randvoorwaarde vindt Anne Marie het cliëntgericht organiseren van de zorg. “Neem bijvoorbeeld cliënttoewijzing. Als je als verpleegkundige een week voor dezelfde cliënten zorgt, weet je wat hen drijft of belemmert en kun je daarop inspelen.”

Onderzoek in de praktijk

Het vervolg op haar literatuuronderzoek vormt een participatief actieonderzoek in drie verpleeghuizen dat begin 2020 van start ging. “Ik vervul daarbij een dubbelrol als onderzoeker en praktijkdocent. Eens in de week ga ik met de teams aan de slag. We praten bijvoorbeeld over die rollen van de revalidatieverpleegkundige: hoe zien zij die? Ook interviewen we samen cliënten. Wat weten zij van hun doelen? En wat motiveert hen om naar huis te gaan?”

Het onderzoek vindt plaats in Leer- en innovatienetwerken, waar stagiaires en medewerkers samen leren en innoveren. “Het is mooi om te zien dat stagiaires signaleren dat het dossier nog veel meer kan betekenen voor de multidisciplinaire samenwerking. Ik hoop dat we zo verbeteringen realiseren, die niet top-down worden opgelegd maar in de praktijk tot stand komen.”

Sterkere verbinding tussen zorg en onderwijs

Vanuit zorgorganisatie Zonnehuisgroep Amstelland is Robbert de verpleegkundige kartrekker binnen de themagroep Goede zorg voor revalidanten. Dat er mede dankzij dit onderzoek onder UNO-VUmc-vlag een directe lijn ligt tussen zorginstellingen en onderwijsinstellingen, vindt hij zeer waardevol: “De kennis die we in de verpleeghuizen opdoen en ontwikkelen, kunnen we een mooie plek geven in onze lesprogramma’s. Dat is ook de opdracht die ik als lector heb. Wat mij betreft kunnen we die verbinding tussen UNO-VUmc en het onderwijs verder versterken. Bijvoorbeeld met nog meer onderzoeksprojecten als deze.”